mother! (άρτζι, μπούρτζι και λουλάς...)

Κρίμα... Έτσι, μονολεκτικά! Ο Ντάρεν Αρονόφσκι είναι ένας δημιουργός που παρακολουθώ ανελλιπώς. Ορισμένες από τις αγαπημένες μου ταινίες είναι δικές του: "Μαύρος κύκνος", "Ρέκβιεμ για ένα όνειρο", "Παλαιστής" (σε τυχαία σειρά). Με εξαίρεση το "π", όλες του οι ταινίες μου άρεσαν, ακόμα κι αν δεν τις κατάλαβα πλήρως, όπως την "Πηγή της ζωής". Και τότε, όμως, είχα την αίσθηση ότι παρακολούθησα ένα αριστούργημα, δυσνόητο μεν, αλλά έργο μεγάλης καλλιτεχνικής αξίας! Αναμενόμενο ήταν να περιμένω με αδημονία το νέο του πόνημα με τίτλο "mother!"... Ναι, έτσι γραμμένο, με μικρά και θαυμαστικό!! Τα σημεία στίξης του έλειπαν, τρομάρα του! Άλλο περίμενα να δω, τελείως άλλο πράγμα είδα. Καταρχάς ήταν λάθος που το promotion της ταινίας το διαφήμιζε σαν ψυχολογικό θρίλερ. Δεν ανήκει σε αυτή την κατηγορία, σε καμία περίπτωση. Εγώ θα το προμοτάριζα ως θρησκευτική άσκηση ύφους, από έναν (κατά δήλωσή του) άθεο! Φυσικά μια τέτοια περιγραφή είναι ούτως ή άλλως πολλά υποσχόμενη και μάλιστα όταν προέρχεται από τον Αρονόφσκι! Έλα όμως που το "mother!" είναι τόσο αυτάρεσκο και δήθεν, που το οποιοδήποτε νόημα ή τροφή-για-σκέψη ή όπως αλλιώς θέλετε πείτε το, πνίγεται σε τόνους φιλμικού σουρεαλιστικού εφιάλτη (με την κακή έννοια!) και χάνει παντελώς το στόχο και την ουσία του. Σαν να προσπαθείς να βγάλεις νόημα διαβάζοντας γιαπωνέζικα χάικου από το πρωτότυπο, όταν κατεδαφίζουν τη διπλανή πολυκατοικία με αερόσφυρες...

(Θα κάνω spoiler, επομένως, αν ενδιαφέρεστε να δείτε την ταινία, μη συνεχίσετε την ανάγνωση, ειδικά στην ενότητα της υπόθεσης.)

Υπόθεση: Η ταινία ξεκινά δείχνοντάς μας το φλεγόμενο πρόσωπο μιας γυναίκας. Έπειτα ο Χαβιέ Μπαρδέμ τοποθετεί έναν κρύσταλλο σε ένα στήριγμα πάνω σε ένα έπιπλο ενός καμένου σπιτιού και το σπίτι αναγεννιέται δια μαγείας, και μαζί του και η Τζένιφερ Λώρενς πάνω σε ένα κρεβάτι. Όπως φαίνεται, οι δυο τους είναι ζευγάρι. Ο Μπαρδέμ είναι συγγραφέας με μηδενική έμπνευση, ενώ η Λώρενς ασχολείται με την ανακαίνιση του σπιτιού. Ταυτόχρονα, όμως βλέπει κάτι παραισθήσεις του στυλ, τοίχοι να σαπίζουν, πατώματα να ματώνουν, όπως επίσης και μια περίεργη ροζ μάζα μέσα στους τοίχους... γι' αυτό και πίνει μια κίτρινη σκόνη αραιωμένη σε νερό. Καλά μέχρι εδώ; Κάποια στιγμή χτυπά την πόρτα τους ο Εντ Χάρις (γιατρός υποτίθεται), τον οποίο φυσικά πρώτη φορά συναντούν. Ο Μπαρδέμ, όμως τον καλεί να μείνει στο σπίτι, προς έκπληξη της γυναίκας του, την οποία δε ρώτησε καν! Ο Χάρις στο μεταξύ βήχει (αφού καπνίζει σαν τσιμινιέρα)!! Πολύς βήχας! Και εμετός... Τέλος πάντως, την άλλη μέρα χτυπά την πόρτα τους η Μισέλ Φάιφερ, που αποδεικνύεται πως είναι σύζυγος του γιατρού. Οι δυο τους επιδίδονται σε μπόλικες αδιακρισίες, ο Μπαρδέμ τους δέχεται σαν να μην τρέχει κάστανο, μέχρι που σπάνε τον κρύσταλλο που είχε πάνω στο έπιπλο!! Είχε μεγάλη συναισθηματική αξία, γιατί προερχόταν από το σπίτι του που είχε καεί... Γίνεται έξω φρενών, κάνει κάτι παλαβά, η Λώρενς πάει να τους διώξει, αλλά το ζευγάρι αδιαφορεί και πάει να κάνει σεξ στο δωμάτιο!!! Κάποια στιγμή όμως, μπουκάρουν μέσα οι δυο γιοι τους (!!) που στήνουν άγριο καβγά για τα κληρονομικά, γιατί ο Εντ Χάρις τελικά αργοπεθαίνει από βήχα... Πάνω στον καβγά, ο ένας σκοτώνεται... Ο Μπαρδέμ εγκαταλείπει τη γυναίκα του και τους πάει στο νοσοκομείο και όταν γυρίζει, έχει ήδη καλέσει όλους τους τεθλιμμένους συγγενείς για αγρυπνία!! Το σπίτι γεμίζει κόσμο, η Λώρενς παρακολουθεί το άγνωστο πλήθος να ρημάζει το σπίτι και γίνεται έξαλλη! Τους διώχνει με τις κλοτσιές και τα χώνει στον Μπαρδέμ ότι είναι ατομιστής και παραμελεί τα συζυγικά του καθήκοντα! Εκείνος προσβάλλεται και της δείχνει ποιος είναι... Το πιάσατε ε;;;; Το έπιασε και η Λώρενς! Και μάλιστα αγόρι (κόβει και τη σκόνη)!! Και ο Μπαρδέμ ξαναβρίσκει και την έμπνευσή του! Γράφει το τέλειο ποίημα, η Λώρενς το διαβάζει και συγκλονίζεται, αλλά όλως παραδόξως η εκδότρια του Μπαρδέμ ήδη το έχει διαβάσει και τα πλήθη των θαυμαστών ήδη συρρέουν στο σπίτι! Το τι επακολουθεί είναι αδύνατο να το περιγράψω... Το σπίτι μετατρέπεται σε ένα σουρεαλιστικό εφιάλτη, όπου παρακολουθείς εμβρόντητος, από κλοπές και βανδαλισμούς, μέχρι μάχες με βόμβες και αυτόματα όπλα και από αυτοσχέδια κοινόβια αστέγων μέχρι θρησκευτικές τελετές αποκρυφιστών με είδωλό τους τον μέγα ποιητή! Η Λώρενς περιφέρεται μέσα σε αυτό το χάος αλλόφρων, μέχρι που την πιάνουν οι πόνοι. Ο Μπαρδέμ τη φυγαδεύει σε ένα δωμάτιο, γεννά τον Υιό (επίτηδες το έγραψα με κεφαλαίο), αλλά ο Κύριος Μπαρδέμ της το παίρνει και το παραδίδει στον όχλο, που το κατακρεουργεί και τρώει τις σάρκες του! Οπότε η Λώρενς τρελαίνεται εντελώς και κάνει το σπίτι μπουρλότο! Όμως ενώ αυτή απανθρακώνεται και κείτεται ετοιμοθάνατη, ο Μπαρδέμ δεν παθαίνει τίποτα και αναίσχυντα της ζητάει την αγάπη της, γιατί με αυτή μόνο μπορεί να δημιουργήσει, καθώς είναι το μόνο που ξέρει να κάνει... Αυτή δέχεται, οπότε της ξεριζώνει την καρδιά η οποία μετατρέπεται σε κρύσταλλο... Τον τοποθετεί αυτός σε ένα στήριγμα πάνω σε ένα έπιπλο του καμένου σπιτιού και το σπίτι αναγεννιέται δια μαγείας, και μαζί του και η Τζένιφερ Λώρ... ωχ!! Δεν είναι η Τζένιφερ Λώρενς!!! Είναι μια άλλη άγνωστη μελαχρινή! Καταλάβατε; Εγώ όχι... Αλλά αν μου πείτε ότι ο Μπαρδέμ είναι ο Θεός και η ανθρωπότητα είναι αυτός ο βάρβαρος όχλος και η Λώρενς η Παναγία-Μητέρα Φύση και το μωρό ο Ιησούς που ο Θεός τον δίνει βορά στους πιστούς, διότι "λάβετε φάγετε, τούτο μου εστί το Σώμα", ειλικρινά, θα σπάσω την τηλεόρασή μου επί τόπου και θα κάψω και όλες τις ταινίες του Αρονόφσκι που έχω στην ταινιοθήκη μου!! Θεολογικές αλληγορικές μπούρδες και άρτζι, μπούρτζι και λουλάς!! Τι "ήπιε" ο άνθρωπος όταν έγραφε αυτό το αξιοθρήνητο αίσχος;;; Τα χώνω, γιατί από τον Αρονόφσκι περιμένω πολλά... Κρίμα...

Ερμηνείες: Τζένιφερ Λώρενς απλά συγκλονιστική!! (Δε σημαίνει ότι επειδή το σενάριο είναι οικτρό, ο Αρονόφσκι έπαψε να είναι καλός σκηνοθέτης ή οι ηθοποιοί ξέχασαν να παίζουν!) Αποδεικνύει ότι έχει τη στόφα μεγάλης ηθοποιού! Όσο κακή και να ήταν η ταινία, τέτοιες ερμηνείες δε μπορούν να περάσουν απαρατήρητες! Ο Μπαρδέμ ήταν ο γνωστός Μπαρδέμ (καλώς ή κακώς). Πολύ καλύτεροι ήταν όμως ο Εντ Χάρις και η Μισέλ Φάιφερ, για την οποία τρέφω ιδιαίτερη εκτίμηση! Με δικαίωσε δύο φορές φέτος. Μία εδώ και μία στο "Orient Express" του Κένεθ Μπράνα... Εδώ παίζει με μια πανούργα υποδόρια μοχθηρότητα, καμουφλαρισμένη άψογα με σαρδόνια χαμόγελα και υφέρπουσα ειρωνεία... Ο Εντ Χάρις από την άλλη τη συμπληρώνει άψογα, καθώς και αυτός καμουφλάρει την αδιακρισία του με ψευτοευγένειες και φιλοφρονήσεις (εν μέσω βήχα φθισικού) που σε κάνουν να αισθάνεσαι εξαιρετικά άβολα... Καταπληκτικός!

Σκηνοθεσία: Όλη η ταινία είναι γυρισμένη με την κάμερα να ακολουθεί τη Τζένιφερ Λώρενς παντού! Και σχεδόν όλα τα πλάνα είναι κοντινά στο πρόσωπό της! Όταν έρχεται δε η ώρα να εξαπολύσει ο Αρονόφσκι όλο το σουρεαλιστικό του πανδαιμόνιο, απλά κοιτάς σαν χαζός... Αυτό δεν έχει νόημα να το περιγράψω αν δεν το δείτε! Πάντως θα προσπαθήσω συνοπτικά: Η Λώρενς μπαινοβγαίνει στα δωμάτια του σπιτιού, η κάμερα είναι κολλημένη πάνω της, αλλά γύρω της το αλαλάζον πλήθος, κάνει ό,τι πιθανό και απίθανο μπορείτε να φανταστείτε, με το ντεκόρ να αλλάζει διαρκώς και τον εφιάλτη να κλιμακώνεται συνεχώς με κάθε δευτερόλεπτο! Και όλα αυτά απνευστί! Ειλικρινά αυτός ο σκηνοθέτης (που δε χρειάζεται προφανώς διαπιστευτήρια επιδεξιότητας) χαράμισε το ταλέντο του με αυτήν την ταινία... Το να είσαι επιτηδευμένα δυσνόητος και ασαφής δεν προσδίδει ούτε κουλτούρα ούτε επίπεδο στη δημιουργία σου. Φυσικά, δε χρειάζεται όλα να είναι εύπεπτα και "νια-νια" για να τα χωνεύουμε εύκολα, αλλά εδώ χρειάστηκα σόδα για τη δυσπεψία. Δε με αφορά να κάτσω να αποκρυπτογραφήσω τι είχε στο μυαλό του ο σκηνοθέτης ούτε και έχω τη διάθεση και την υπομονή... Ίσως εσείς να τη διαθέτετε!

Καλύτερη ατάκα: "You never loved me. You just loved how much I loved you." (Με δεδομένο ότι τη λέει η Λώρενς-Παναγία στο Μπαρδέμ-Θεό, ίσως είναι και η μόνη που αξίζει... Να, λοιπόν, που κάτι πάει να πει ο ποιητής...)

Να τη δω; Όσο κι αν με απογοητεύει αυτό... όχι! Θεωρώ περιττό να σπαταλήσετε 2 ώρες για μια τέτοια ταινία. Εκτός, φυσικά και παρακολουθείτε ταινίες "βαριάς κουλτούρας" για να τις αναλύσετε μετά σε σινεφιλικά ντιμπέιτ... Τότε, παίρνετε και την ευθύνη φυσικά! Εγώ περιμένω το επόμενο πόνημα του Αρονόφσκι...

Ημιάχρηστα trivia:

• Ο Αρονόφσκι περιέγραψε την ταινία σαν ένα "πυρετικό όνειρο" το οποίο έγραψε μέσα σε 5 ημέρες, εμπνεόμενος από το γενικό χάος που επικρατεί στον πλανήτη... Η Μισέλ Φάιφερ πάντως δεν κατάλαβε τίποτα από το σενάριο όταν το πρωτοδιάβασε.
• Η Τζένιφερ Λώρενς μπήκε τόσο πολύ στο πετσί του ρόλου της που την έπιασε κρίση πανικού και ράγισε και ένα πλευρό! Πάντως στα γυρίσματα ξεκίνησε να βγαίνει με τον Αρονόφσκι...
• Οι γιοι της Φάιφερ και του Χάρις, Μπράιαν και Ντόμναλ Γκλίσον, είναι προφανώς αδέρφια στην πραγματικότητα και μάλιστα είναι γιοι του τεράστιου Μπρένταν Γκλίσον!!
• Κάθε τι στην ταινία έχει έναν θρησκευτικό συμβολισμό. Από τους "καλεσμένους" που σπάνε το νιπτήρα του σπιτιού, παρά τις προειδοποιήσεις της Λώρενς με αποτέλεσμα το σπίτι να πλημμυρίσει, μέχρι την οικογένεια του Χάρις και της Φάιφερ, που αντιπροσωπεύουν τον Αδάμ και την Εύα με τους γιους τους να αντιπροσωπεύουν τον Κάιν και τον Άβελ... και δε συμμαζεύεται. Τα έχει κάνει λιανά ο ίδιος ο Αρονόφσκι...
• Η ταινία όταν προβλήθηκε στο Φεστιβάλ της Βενετίας, αποθεώθηκε από το μισό κοινό, ενώ το υπόλοιπο τη γιούχαρε... Βγάλτε συμπέρασμα...

Συντελεστές:

Σκηνοθεσία-Σενάριο: Ντάρεν Αρονόφσκι

Ηθοποιοί: Τζένιφερ Λώρενς, Χαβιέ Μπαρδέμ, Εντ Χάρις, Μισέλ Φάιφερ, Μπράιαν Γκλίσον, Ντόμναλ Γκλίσον, Κρίστεν Βίιγκ, Στίβεν ΜακΧάτι