Ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος είναι μακράν η χειρότερη στιγμή της νεότερης ανθρώπινης ιστορίας. Όχι ότι η ανθρώπινη φρικαλεότητα περιορίζεται μόνο σε αυτή τη στιγμή, αλλά τόσο μαζικός χαμός ανθρώπινων ζωών και καταστροφή στα πλαίσια ενός και μόνο "γεγονότος", και μάλιστα σε παγκόσμια κλίμακα είναι μοναδικά... Και η κινηματογραφική τέχνη δε μπορούσε να μείνει αμέτοχη στην απεικόνιση αυτής της κτηνωδίας, καθώς (ευτυχώς) έχουμε μπόλικες ταινίες να μας εξιστορούν διάφορα "στιγμιότυπα" του πολέμου, για να θυμούνται οι παλιοί (αν και όσοι τον έζησαν θα προτιμούσαν να τον ξεχάσουν για πάντα) και να μαθαίνουν όσοι, ευτυχώς, δεν είχαν την ατυχία να τον ζήσουν. Δε θα κάτσω να απαριθμήσω όλες τις εκπληκτικές αντιπολεμικές ταινίες που έχουν περάσει στο πάνθεον της 7ης Τέχνης σχετικά με το Β' Παγκόσμιο, αλλά απλώς θα αρκεστώ να πω ότι φέτος προστέθηκε σε αυτές και η "Δουνκέρκη" του Κρίστοφερ Νόλαν. Αν βαριέστε να διαβάζετε, μπορείτε να σταματήσετε εδώ. Ίσως η μονολεκτική περιγραφή της ταινίας αυτής ως αριστούργημα να είναι αρκετή. Αν όχι, θα είχε ενδιαφέρον να δείτε πώς ο κορυφαίος αυτός σύγχρονος σκηνοθέτης (που όλες του οι ταινίες είναι λίγο-πολύ αριστουργήματα), κατάφερε να δημιουργήσει μια ωμή τοιχογραφία της αγωνίας και της ανάγκης του ανθρώπου για επιβίωση, μέσα στον παραλογισμό του χειρότερου συλλογικού εγκλήματος που έχει διαπράξει (και εξακολουθεί να διαπράττει) η ανθρωπότητα! Του πολέμου...
(Ξεχάστε τα spoiler, εδώ μιλάμε σοβαρά...)
Υπόθεση: Η "Δουνκέρκη" είναι μια ιδιάζουσα περίπτωση ταινίας, όπου δεν υπάρχει αυτό που λέμε "υπόθεση". Το σενάριο είναι ένα κολλάζ από αποσπασματικές περιπτώσεις ανθρώπων που προσπαθούν να επιβιώσουν μέσα σε όλο τον παραλογισμό του πολέμου. Έχουμε τις περιπτώσεις των Άγγλων στρατιωτών που περιμένουν ως μάννα εξ ουρανού τα πλοία που θα τους γλιτώσουν από τον εφιάλτη της παραλίας της Δουνκέρκης, την περίπτωση του βαρκάρη με το γιο και το βοηθό του που τους επιτάσσουν το σκάφος και πάνε οι ίδιοι από τα αγγλικά παράλια στη Δουνκέρκη για να επιτελέσουν το πατριωτικό τους καθήκον, έχουμε τις περιπτώσεις των πιλότων των μαχητικών που προσπαθούν να παράσχουν κάλυψη (όσο μπορούν) στα πλοία της φυγής, από τα σφυροκοπήματα των γερμανικών βομβαρδιστικών κλπ. Κάτι σαν ντοκιμαντέρ, δηλαδή, που σκοπό έχει να σου παρουσιάσει το ιστορικό γεγονός, χωρίς να επικεντρώνεται σε πρόσωπα. Και γιατί, άλλωστε; Σίγουρα τα πρόσωπα που προαναφέραμε είναι οι πρωταγωνιστές, αλλά οι χαρακτήρες τους χρησιμοποιούνται ως σημεία αγκίστρωσης για να ξετυλιχτεί η αφήγηση του Νόλαν και όχι απαραίτητα για να ταυτιστούμε μόνο με αυτούς. Άλλωστε με όλα τα θύματα του πολέμου θα έπρεπε να ταυτιζόμαστε... δε θα 'πρεπε ο ένας θάνατος να θεωρείται τραγωδία, ενώ τα εκατομμύρια, απλοί αριθμοί (για να παραφράσουμε μία γνωστή ατάκα)... Και νομίζω ότι ο Νόλαν πετυχαίνει περίφημα, καθώς εγώ ένιωσα να ταυτίζομαι με όλους! Ίσως είναι δύσκολο για κάποιον να παρακολουθήσει μια ταινία χωρίς κεντρικό στόρι, όμως πιστέψτε με, ο πόλεμος μέσα από το φακό του Νόλαν είναι από μόνος του όλο το στόρι!
Ερμηνείες: Το καστ της ταινίας αποτελείται από μερικούς σταρ πρώτου μεγέθους, καθώς και μερικούς πρωτοεμφανιζόμενους ή τουλάχιστον ακόμα όχι τόσο φτασμένους ηθοποιούς. Κανένας δεν είναι πρωταγωνιστής, αλλά όλοι μοιράζονται το χρόνο συμμετοχής τους. Είναι αξιοθαύμαστο πως ο Νόλαν αποσπά πάντα τόσο εξαιρετικές ερμηνείες από τους ηθοποιούς του σε όλες του τις ταινίες. Εδώ, αν υποχρεωτικά πρέπει να ξεχωρίσω κάποιους, θα πρέπει να διαλέξω τον Σίλιαν Μέρφι (μόνιμο σχεδόν στις ταινίες του Νόλαν) που υποδύεται έναν στρατιώτη σε κατάσταση σοκ που τον περισυλλέγει το επιταγμένο πλοιάριο του Μαρκ Ράιλανς και ενώ ευελπιστεί επιτέλους να γυρίσει στην πατρίδα, ο Ράιλανς τον "ενημερώνει" ότι κατευθύνονται από εκεί που ήρθε για να σώσουν κι άλλους! Η απόγνωση στα μάτια του και η αποφασιστικότητά του να μην ξαναγυρίσει στον τόπο της τραγωδίας αποτυπώνονται συγκλονιστικά στην ερμηνεία του Μέρφι που κατ' εμέ είναι υποχρησιμοποιημένος ηθοποιός! Ο Μαρκ Ράιλανς επίσης είναι καταπληκτικός σε ένα ρόλο που απαιτεί μέτρο και λιτότητα. Στην ταινία παίζει και ο Τομ Χάρντι στο ρόλο ενός πιλότου μαχητικού, με το πρόσωπο μονίμως καλυμμένο με μάσκα, όπως άλλωστε και στο "Dark Knight Rises" που έκανε το ίδιο στο ρόλο του Μπέιν! Μόνο που εκεί έπαιζε τουλάχιστον με το σώμα, το βλέμμα και την παραμορφωμένη φωνή. Εδώ είναι μονίμως καθισμένος στο κοκ-πιτ και μόνο τα μάτια του φαίνονται. Ακούμε μόνο τη φωνή του στον ασύρματο... κι όμως μας κερδίζει...
Σκηνοθεσία: Στην πρώτη του απόπειρα στη σκηνοθεσία πολεμικής ταινίας, ο Νόλαν παίρνει κι εδώ άριστα! Όχι, δε θα δείτε σκηνή όπως η απόβαση στη Νορμανδία από το "Ράιαν" του Στίβεν Σπίλμπεργκ. Ο Νόλαν, αντί να δείξει επικές σκηνές σφαγών σε ανοιχτά πλάνα, επιλέγει να μπει μέσα στο πλήθος των στρατιωτών που πνίγονται στο αμπάρι ενός πλοίου, να πετάξει μαζί με τους πιλότους των μαχητικών και να μας δείξει πώς βλέπουν οι ίδιοι τις αερομαχίες από το δικό τους οπτικό πεδίο ή να κολυμπήσει μέσα στο φλεγόμενο πετρέλαιο ανάμεσα στους δεκάδες σφυροκοπούμενους Βρετανούς... Ο θεατής νιώθει μέρος της φρίκης και δεν είναι εύκολο να παραμείνει ασυγκίνητος. Σε αυτό βοηθά και το συγκλονιστικό soundtrack του Χανς Ζίμερ που από το πρώτο μέχρι το τελευταίο λεπτό, παίζει σχεδόν non-stop δημιουργώντας μια αίσθηση μόνιμης απειλής και κινδύνου που σε καταβάλει... Τι παραπάνω να ζητήσει κανείς; Επίσης, ο Νόλαν χρησιμοποιεί ξανά την αγαπημένη του μέθοδο της κατακερματισμένης αφήγησης, για να συμβιβάσει, όπως είπε ο ίδιος, τις τρεις διαφορετικές οπτικές γωνίες του φιλμ. Την οπτική των παγιδευμένων στην παραλία της Δουνκέρκης στρατιωτών, αυτή των ανθρώπων στα πλοία της εκκένωσης και αυτή των πιλότων των μαχητικών, οι οποίες χρονικά είχαν μεγάλη διαφορά στην εξέλιξή τους. Στην πρώτη περίπτωση η παραμονή στην παραλία κρατούσε μια βδομάδα, στη θάλασσα το πολύ μια μέρα ενώ η πτήση των πιλότων κρατούσε το πολύ μια ώρα! Θα δείτε πώς το καταφέρνει όταν πάτε να δείτε την ταινία...
Καλύτερη ατάκα: "Men my age dictate this war. Why should we be allowed to send our children to fight it?"
Να τη δω; Δεν το συζητώ! Ασυζητητί δηλαδή! Και μην περιμένετε το βίντεο, γιατί θα χάσει η ταινία τη μισή της αξία...
Ημιάχρηστα trivia:
Ερμηνείες: Το καστ της ταινίας αποτελείται από μερικούς σταρ πρώτου μεγέθους, καθώς και μερικούς πρωτοεμφανιζόμενους ή τουλάχιστον ακόμα όχι τόσο φτασμένους ηθοποιούς. Κανένας δεν είναι πρωταγωνιστής, αλλά όλοι μοιράζονται το χρόνο συμμετοχής τους. Είναι αξιοθαύμαστο πως ο Νόλαν αποσπά πάντα τόσο εξαιρετικές ερμηνείες από τους ηθοποιούς του σε όλες του τις ταινίες. Εδώ, αν υποχρεωτικά πρέπει να ξεχωρίσω κάποιους, θα πρέπει να διαλέξω τον Σίλιαν Μέρφι (μόνιμο σχεδόν στις ταινίες του Νόλαν) που υποδύεται έναν στρατιώτη σε κατάσταση σοκ που τον περισυλλέγει το επιταγμένο πλοιάριο του Μαρκ Ράιλανς και ενώ ευελπιστεί επιτέλους να γυρίσει στην πατρίδα, ο Ράιλανς τον "ενημερώνει" ότι κατευθύνονται από εκεί που ήρθε για να σώσουν κι άλλους! Η απόγνωση στα μάτια του και η αποφασιστικότητά του να μην ξαναγυρίσει στον τόπο της τραγωδίας αποτυπώνονται συγκλονιστικά στην ερμηνεία του Μέρφι που κατ' εμέ είναι υποχρησιμοποιημένος ηθοποιός! Ο Μαρκ Ράιλανς επίσης είναι καταπληκτικός σε ένα ρόλο που απαιτεί μέτρο και λιτότητα. Στην ταινία παίζει και ο Τομ Χάρντι στο ρόλο ενός πιλότου μαχητικού, με το πρόσωπο μονίμως καλυμμένο με μάσκα, όπως άλλωστε και στο "Dark Knight Rises" που έκανε το ίδιο στο ρόλο του Μπέιν! Μόνο που εκεί έπαιζε τουλάχιστον με το σώμα, το βλέμμα και την παραμορφωμένη φωνή. Εδώ είναι μονίμως καθισμένος στο κοκ-πιτ και μόνο τα μάτια του φαίνονται. Ακούμε μόνο τη φωνή του στον ασύρματο... κι όμως μας κερδίζει...
Σκηνοθεσία: Στην πρώτη του απόπειρα στη σκηνοθεσία πολεμικής ταινίας, ο Νόλαν παίρνει κι εδώ άριστα! Όχι, δε θα δείτε σκηνή όπως η απόβαση στη Νορμανδία από το "Ράιαν" του Στίβεν Σπίλμπεργκ. Ο Νόλαν, αντί να δείξει επικές σκηνές σφαγών σε ανοιχτά πλάνα, επιλέγει να μπει μέσα στο πλήθος των στρατιωτών που πνίγονται στο αμπάρι ενός πλοίου, να πετάξει μαζί με τους πιλότους των μαχητικών και να μας δείξει πώς βλέπουν οι ίδιοι τις αερομαχίες από το δικό τους οπτικό πεδίο ή να κολυμπήσει μέσα στο φλεγόμενο πετρέλαιο ανάμεσα στους δεκάδες σφυροκοπούμενους Βρετανούς... Ο θεατής νιώθει μέρος της φρίκης και δεν είναι εύκολο να παραμείνει ασυγκίνητος. Σε αυτό βοηθά και το συγκλονιστικό soundtrack του Χανς Ζίμερ που από το πρώτο μέχρι το τελευταίο λεπτό, παίζει σχεδόν non-stop δημιουργώντας μια αίσθηση μόνιμης απειλής και κινδύνου που σε καταβάλει... Τι παραπάνω να ζητήσει κανείς; Επίσης, ο Νόλαν χρησιμοποιεί ξανά την αγαπημένη του μέθοδο της κατακερματισμένης αφήγησης, για να συμβιβάσει, όπως είπε ο ίδιος, τις τρεις διαφορετικές οπτικές γωνίες του φιλμ. Την οπτική των παγιδευμένων στην παραλία της Δουνκέρκης στρατιωτών, αυτή των ανθρώπων στα πλοία της εκκένωσης και αυτή των πιλότων των μαχητικών, οι οποίες χρονικά είχαν μεγάλη διαφορά στην εξέλιξή τους. Στην πρώτη περίπτωση η παραμονή στην παραλία κρατούσε μια βδομάδα, στη θάλασσα το πολύ μια μέρα ενώ η πτήση των πιλότων κρατούσε το πολύ μια ώρα! Θα δείτε πώς το καταφέρνει όταν πάτε να δείτε την ταινία...
Καλύτερη ατάκα: "Men my age dictate this war. Why should we be allowed to send our children to fight it?"
Να τη δω; Δεν το συζητώ! Ασυζητητί δηλαδή! Και μην περιμένετε το βίντεο, γιατί θα χάσει η ταινία τη μισή της αξία...
Ημιάχρηστα trivia:
- Ο ίδιος ο Κρίστοφερ Νόλαν έπλευσε τη διαδρομή από τη Δουνκέρκη στην Αγγλία με βάρκα (19 ώρες) και πέταξε με μαχητικό Spitfire, ώστε να ξέρει από πρώτο χέρι πώς ένιωθαν οι ίδιοι οι στρατιώτες που είχαν βρεθεί στις ίδιες θέσεις!! Από το method acting στο method directing!!
Συντελεστές:
Σκηνοθεσία - Σενάριο: Κρίστοφερ Νόλαν
Ηθοποιοί: Φίον Γουάιτχεντ, Ανερίν Μπαρνάρ, Μαρκ Ράιλανς, Χάρι Στάιλς, Μπάρι Κιούγκαν, Τομ Χάρντι, Τζακ Λόουντεν, Κένεθ Μπράνα, Τζέιμς Ντ'Άρσι, Σίλιαν Μέρφι, Μάικλ Κέιν (φωνή στον ασύρματο-cameo)
No comments:
Post a Comment