HOSTILES (...τελικά μάλλον τσάμπα αλληλοσκοτωνόμαστε...)

Η εποχή που οι Ινδιάνοι ήταν το επάρατο κακό, κατά τον αμερικανικό κινηματογράφο, ευτυχώς έχει περάσει εδώ και πολλά χρόνια (ελπίζω ανεπιστρεπτί). Δε φτάνει που οι αυτόχθονες κάτοικοι της Αμερικανικής ηπείρου υπέστησαν τα πάνδεινα από τους αποικιοκράτες Ευρωπαίους καταρχάς, και από τους εγκατεστημένους κατακτητές κατόπιν, είδαν και τους εαυτούς τους να δαιμονοποιούνται και να λοιδορούνται βάναυσα από τα γουέστερν της μεγάλης οθόνης επί δεκαετίες, σε ταινίες που τους απεικόνιζαν ως βάρβαρους και απολίτιστους εγκληματίες, οι οποίοι έχρηζαν «εκπολιτισμού» (δια της βίας) από τους «πολιτισμένους», θεοσεβούμενους και νομοταγείς Αγγλοσάξωνες... Κάποια στιγμή ευτυχώς ήρθε το κλασικό έπος «Χορεύοντας με τους λύκους» και η εικόνα αυτή άλλαξε άρδην. Ακολούθησαν πολλές ταινίες έκτοτε, στις οποίες οι Ινδιάνοι παρουσιάζονται όπως ήταν στην πραγματικότητα, με τα καλά τους και τα κακά τους, αλλά σίγουρα όχι με τον απαράδεκτα ρατσιστικό τρόπο που αντιμετωπίζονταν ως τότε... Πάντως, είχα καιρό να δω γουέστερν με θέμα την αντιπαράθεση λευκών και Ινδιάνων, και το «Hostiles» (ελληνιστί «Ταξιδεύοντας με τον εχθρό μου») με εξέπληξε θετικά! Θετικότατα μάλιστα! Πώς γίνεται, όμως, μια ποιοτική ταινία όπως αυτή, να βρίσκει διανομή σε ελάχιστες αίθουσες και, παρά τις θετικές κριτικές, τελικά να μη συγκεντρώνει ούτε τα λεφτά του προϋπολογισμού της; Ρωτήστε τους φωστήρες του Χόλιγουντ... σηκώνει ανάλυση, αλλά ας το αφήσουμε κατά μέρος.

(Δεν ακολουθούν spoiler.)

Υπόθεση: Η ταινία είναι κατά κάποιο τρόπο ένα road movie. Δηλαδή, αν και τοποθετημένη χρονικά στο τέλος του 19ου αιώνα στην αμερικανική μεθόριο, ουσιαστικά είναι η περιπλάνηση μιας ομάδας ανθρώπων από ένα οχυρό στο Νέο Μεξικό, μέχρι τη Μοντάνα. Το στόρι είναι το εξής απλό: Ένας Λοχαγός του αμερικανικού στρατού διατάσσεται από το Διοικητή του (κατ' εντολή όμως του ίδιου του Προέδρου της Αμερικής!) να συνοδεύσει έναν Ινδιάνο φύλαρχο των Τσεγιέν, που βρίσκεται φυλακισμένος για χρόνια σε ένα οχυρό του Νέου Μεξικού, μαζί με την οικογένειά του, στη γενέτειρά του, που βρίσκεται στη Μοντάνα. Γιατί; Γιατί πολύ απλά έχει καρκίνο και οι μέρες του είναι μετρημένες. Ζήτησε, λοιπόν, να του γίνει η χάρη να πεθάνει στη γη των προγόνων του και ο Πρόεδρος, για ανθρωπιστικούς λόγους (και για πολιτικούς, ψηφοθηρικούς ή άλλους που δε μας απασχολούν), έκανε δεκτό το αίτημά του. Υπάρχει όμως ένα πρόβλημα... Ο Λοχαγός και ο Ινδιάνος είναι θανάσιμοι εχθροί, έχοντας πολεμήσει ο ένας τον άλλο πολλάκις στο παρελθόν!! Όμως η απείθεια επισείει Στρατοδικείο, κι έτσι ο Λοχαγός κάνοντας την ανάγκη φιλοτιμία, οργανώνει μια ομάδα και ξεκινά το ταξίδι. Στην πρώτη στάση που κάνουν παίρνουν μαζί τους και μια γυναίκα η οποία έχει υποστεί φρικτά πράγματα στα χέρια Ινδιάνων Κομάντσι, και είναι σε άθλια ψυχολογική (κυρίως) κατάσταση... Όμως η αμερικανική ενδοχώρα είναι αφιλόξενη και κρύβει πολλούς κινδύνους! Υποχρεωτικά, λοιπόν, οι εχθροί στρατιώτες και Ινδιάνοι, όχι μόνο θα πρέπει να ανεχτούν ο ένας τον άλλον, αλλά και να συνεργαστούν, αν θέλουν να επιβιώσουν και να πραγματοποιήσουν την τελευταία επιθυμία του φύλαρχου... Το σενάριο είναι τόσο απλό! Όμως, η σημασία βρίσκεται, στην αλληλεπίδραση των εχθρών και στη συνειδητοποίηση που έρχεται μέσα από το ταξίδι και τις αντιξοότητες, ότι τελικά ο εχθρός σου, είναι εχθρός, γιατί ποτέ δεν τον γνώρισες πραγματικά και άφησες το επίπλαστο μίσος που σε τάιζαν ανέκαθεν, να θολώσει την κρίση σου, και τις κτηνωδίες του πολέμου να σε τυφλώσουν ως προς το ποιος είναι πραγματικά ο πολιτισμένος και ποιος ο βάρβαρος... Ό,τι πρέπει για λίγη σκέψη...

Ερμηνείες: Η ταινία έχει ένα εξαιρετικό καστ. Καταρχάς πρωταγωνιστεί ο Κρίστιαν Μπέιλ, ένας από τους καλύτερους ηθοποιούς της γενιάς του! Κλασικός method actor, ερμηνεύει το βετεράνο Λοχαγό με εξαιρετικά μελετημένο συναισθηματικό βάθος και δίνει μια χαμηλόφωνη, αλλά συνταρακτική ερμηνεία, που εμένα τουλάχιστον με εντυπωσίασε. Βασικά όλη η ταινία στηρίζεται πάνω του! Οι υπόλοιποι ρόλοι είναι απλά υποστηρικτικοί, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι υστερούν. Η Ρόζαμουντ Πάικ, που υποδύεται την ταλαιπωρημένη γυναίκα, είναι σπαρακτική, αν και κάποιες φορές, η ερμηνεία της ξεφεύγει λίγο... Από την άλλη, ποιος καταλληλότερος να υποδυθεί τον Ινδιάνο φύλαρχο, από τον Γουές Στούντι; Είναι η κλασική Ινδιανόφατσα (συγχωρήστε μου τον όρο, αλλά είναι η πλέον αυθεντική φυσιογνωμία Ινδιάνου, εδώ και δεκαετίες στο Χόλιγουντ...) που έχετε δει στο «Χορεύοντας με τους λύκους» στο ρόλο του κακού Παονί, στον «Τελευταίο των Μοϊκανών» στο συγκλονιστικό ρόλο του Μάγκουα, στο «Τζερόνιμο», στον πρωταγωνιστικό ρόλο κλπ... Η «σκληρή» και ρυτιδιασμένη φυσιογνωμία του και η δωρική στωικότητα με την οποία ερμηνεύει τους ρόλους του, τον καθιστούν πάντα ιδανική επιλογή για αντίστοιχους ρόλους. Μεταδίδει το πνεύμα και τη θυμοσοφία του Ινδιάνου με τρόπο υποδειγματικό! Από τους υπόλοιπους ρόλους αξίζει να αναφέρω τον Μπεν Φόστερ στο ρόλο ενός παλιού συμπολεμιστή του Μπέιλ, που λειτουργεί ως ένα είδος προσωποποίησης των ενοχών και των αμφιβολιών του Λοχαγού και τον Στίβεν Λανγκ, που είναι απ' ό,τι φαίνεται κομμένος και ραμμένος για ρόλους στρατιωτικών. Παίζει λίγο, αλλά τον θυμάσαι μετά το τέλος της ταινίας, και αυτό λέει πολλά...

Σκηνοθεσία: Μη περιμένετε γουέστερν με δράση και πιστολίδι! Υπάρχουν, φυσικά κι αυτά, αλλά η ταινία, όπως είπαμε, είναι road movie, με ελεγειακό χαρακτήρα και μπόλικη ενδοσκόπηση! Ο σκηνοθέτης Σκοτ Κούπερ (που έγραψε και το σενάριο), έχει δώσει έναν επικό χαρακτήρα στον τρόπο που κινηματογράφησε το ταξίδι των αταίριαστων συνοδοιπόρων, με ανοιχτά πλάνα της αμερικανικής μεθορίου και μια φωτογραφία πραγματικά εντυπωσιακή! Οι ρυθμοί είναι κάπως αργοί, αλλά ταιριάζουν με το ύφος της ιστορίας και σε καμία περίπτωση δεν κουράζουν! Άλλωστε σκοπός είναι να σκεφτεί και λίγο ο θεατής, και αυτό δε μπορεί να γίνει αν τα άλογα τρέχουν σαν τρελά μέχρι να σκάσουν, με το πιστολίδι να πέφτει γύρω σαν βροχή! Με άλλα λόγια, η ταινία απευθύνεται σε θεατές με προβληματισμούς... Το ποπ-κορν καλύτερα αφήστε το στην άκρη...

Καλύτερη ατάκα: «I've killed everything that's walked or crawled. Men... women... children... all colors... If you do it enough, you get used to it.»

Να τη δω; Τη συστήνω ανεπιφύλακτα!

Ημιάχρηστα trivia:

• Ο Κρίστιαν Μπέιλ είχε αντιρρήσεις σχετικά με το φινάλε της ταινίας. Θεωρούσε ότι ήταν κάπως «Χολιγουντιανό». Χωρίς να κάνω spoiler, θα πω ότι δε συμφωνώ, αλλά τελικά και ο ίδιος ο Μπέιλ κατέληξε να το εκτιμήσει, γιατί, κατά δήλωσή του, δίνει έναν τόνο ελπίδας, αλλά και εγείρει ερωτήματα σχετικά με το μέλλον.
• Επίσης, κατά τα διαλείμματα των γυρισμάτων, δε μιλούσε καθόλου στους συμπρωταγωνιστές του! Ουσιαστικά, δεν έβγαινε από το ρόλο του, όπως κάνει κάθε method actor που σέβεται τον εαυτό του! Θα το καταλάβετε βλέποντας την ταινία...

Συντελεστές:

Σκηνοθεσία-Σενάριο: Σκοτ Κούπερ (βασισμένο στο χειρόγραφο του Ντόναλντ Ε. Στιούαρτ).

Ηθοποιοί: Κρίστιαν Μπέιλ, Ρόζαμουντ Πάικ, Γουές Στούντι, Ρόρι Κόκραν, Τζόναθαν Μέιτζορς, Μπεν Φόστερ, Κ'οριάνκα Κίλτσερ, Στίβεν Λανγκ