Το 1974 το Χόλιγουντ μας χάρισε ίσως την πλέον κλασική κινηματογραφική μεταφορά ενός έργου της Άγκαθα Κρίστι, δια χειρός Σίντνεϊ Λιούμετ: το "Έγκλημα στο Οριάν Εξπρές"! Πραγματικά ένα αριστούργημα στο οποίο συμμετείχε ένα απίθανο καστ που περιελάμβανε, μεταξύ άλλων, από τον Σων Κόνερι και τον Άντονι Πέρκινς έως την Ίνγκριντ Μπέργκμαν και τη Λόρεν Μπακόλ και από τον Μάικλ Γιορκ και τη Βανέσα Ρέντγκρεϊβ μέχρι τους θρυλικούς Τζον Γκίλγκουντ και Γουέντι Χίλερ!! Και φυσικά τον Άλμπερτ Φίνεϊ σε έναν από τους πιο χαρακτηριστικούς Πουαρό της ιστορίας. Αυτό, λοιπόν, το εμβληματικό μυθιστόρημα, η συλλογική συνείδηση του Χόλιγουντ αποφάσισε να το ξαναγυρίσει σε φιλμ, ακολουθώντας το συρμό (pun intended!) της εποχής... Το ανέθεσε στον Κένεθ Μπράνα, γνωστό και μη εξαιρετέο ηθοποιό-σκηνοθέτη του αγγλικού θεάτρου, αλλά και κινηματογράφου, που έχει δώσει διαπιστευτήρια της αξίας του ουκ ολίγες φορές. Για παράδειγμα, αν κάποιος εντελώς άσχετος με το αντικείμενο, θέλει να παρακολουθήσει τον Άμλετ για πρώτη φορά, καλό θα ήταν να ξεκινήσει με τον 4ωρο Άμλετ του Μπράνα που έχοντας διατηρήσει ανέπαφο ολόκληρο το κείμενο του θεατρικού, είναι ο πληρέστερος από πλευράς περιεχομένου και με πολύ ιδιαίτερο casting! Στο θέμα μας, όμως! Η φετινή εκδοχή του Οριάν Εξπρές, άμεσα συγκρίνεται (μοιραία) με τη μεταφορά του Λιούμετ, χωρίς φυσικά να αποτελεί remake εκείνης της ταινίας. Το προφανές ερώτημα είναι αν έχει να προσφέρει κάτι νέο και φρέσκο στην ιστορία, που ούτως ή άλλως όμως, δε μπορεί να αλλάξει, παρά μόνο, ίσως, σε μικρολεπτομέρειες. Με άλλα λόγια, γνωρίζουμε το δολοφόνο από παλιά και το σασπένς σχετικά με την ταυτότητά του, εκ των πραγμάτων, απουσιάζει (εκτός αν κάποιος δεν έχει δει την παλιά ταινία και δεν έχει διαβάσει ούτε το βιβλίο). Εκεί, λοιπόν, έγκειται η ικανότητα του σκηνοθέτη και του σεναριογράφου...
(Αν και η ιστορία είναι ευρέως γνωστή, δε θα κάνω spoiler σε ιστορία της Άγκαθα Κρίστι...!)
Υπόθεση: 1934. Ο μεγαλύτερος (κατά δήλωσή του, αλλά και κατά τεκμήριο) ντετέκτιβ του κόσμου, Ηρακλής Πουαρό, αφού επιλύει στο πι και φι μια υπόθεση κλοπής στην Ιερουσαλήμ, βρίσκεται να ταξιδεύει με την αμαξοστοιχία Οριάν Εξπρές από την Κωνσταντινούπολη στο Καλαί της Γαλλίας, με τελικό προορισμό το Λονδίνο. Πρώτη θέση, φυσικά. Μέσα στο βαγόνι της πρώτης θέσης, βρίσκονται καμιά ντουζίνα ακόμα εύποροι επιβάτες, μεταξύ των οποίων και ένας αντιπαθητικός τύπος, ο κος. Ράτσετ. Αυτός, λοιπόν, προτείνει στον Πουαρό, έναντι αδράς αμοιβής φυσικά, να τον προστατέψει, καθώς θεωρεί ότι κινδυνεύει. Γιατί; Επειδή κάνει εμπόριο έργων τέχνης-μαϊμούδων και ως εκ τούτου, έχει αποκτήσει εχθρούς! Ειδικά κάτι Ιταλούς μαφιόζους... Ο Πουαρό αρνείται, αφενός γιατί δεν ασχολείται με τέτοια, αφετέρου, γιατί δε θέλει να έχει καμία σχέση με κουμάσια του επιπέδου του Ράτσετ! Το ίδιο βράδυ το τρένο εκτροχιάζεται λόγω κακοκαιρίας κάπου στα βουνά της Γιουγκοσλαβίας, εγκλωβίζοντας τους επιβάτες. Ο δε Ράτσετ βρίσκεται δολοφονημένος! Ο δολοφόνος, εννοείται, βρίσκεται εντός του τρένου! Έτσι, μετά από παράκληση του φίλου του, διευθυντή της αμαξοστοιχίας, ο Πουαρό αναλαμβάνει να λύσει το μυστήριο πριν έρθει η βοήθεια που θα τους απεγκλωβίσει από τον παγετό. Το σενάριο δεν έχει αλλάξει σε σχέση με το βιβλίο, καθώς η λύση του μυστηρίου είναι πολύ συγκεκριμένη και χαρακτηριστική. Ο ανίδεος θεατής θα εντυπωσιαστεί σίγουρα με την ταυτότητα του δράστη, αν και όπως είναι δομημένη η ιστορία, ίσως να καταφέρει να μαντέψει τι ακριβώς συμβαίνει, πράγμα, γενικά, αδύνατο στις ιστορίες της Άγκαθα Κρίστι! (Στην παλιά ταινία, απλά παρακολουθείς αποσβολωμένος τον Πουαρό, να σου εξηγεί στο τέλος τι έγινε. Να το μαντέψεις, ούτε μία στο εκατομμύριο!!) Αυτή είναι μια από τις βασικές "καινοτομίες" της ταινίας του Μπράνα. Αυτή και κάποιες αχρείαστες, κατ' εμέ σκηνές δράσης (ουαί κι αλίμονο αν δεν υπάρχουν!!) και ορισμένα ψιλοχιουμοριστικά στιγμιότυπα που και πάλι δε λειτουργούν πολύ πειστικά... Αυτή η εμμονή των αμερικάνικων ταινιών να κάνουν πλακίτσα για να μη και γίνει η ταινία υπερβολικά "σκοτεινή" ή "απαισιόδοξη" με έχει κουράσει πραγματικά... Ευτυχώς, εδώ αυτοπεριορίζονται και απλά η κατάσταση καταγράφεται ως ελάττωμα και τίποτα παραπάνω...
Ερμηνείες: Ακολουθώντας το πρότυπο της ταινίας του Λιούμετ, οι παραγωγοί συγκέντρωσαν και σε αυτήν την εκδοχή μία πραγματική dream team κορυφαίων σταρ! Εκτός από τον Κένεθ Μπράνα που κράτησε τον Πουαρό για τον εαυτό του, μετρήστε: Νταίζη Ρίντλεϊ (στο διάλειμμα της εκπαίδευσής της στο φωτόσπαθο από τον Λουκ Σκαϊγουόκερ...), Πενέλοπε Κρουζ, Μισέλ Φάιφερ, Γουίλεμ Νταφόου, Τζούντι Ντεντς, Ντέρεκ Τζακόμπι, Τζόνι Ντεπ κλπ... Όμως, η ταινία έχει ρίξει το περισσότερο βάρος της στον πρωταγωνιστή, με αποτέλεσμα πολλοί από τους χαρακτήρες να μην έχουν χώρο να αναπτυχθούν όσο θα έπρεπε. Τέλος πάντων, η ερμηνεία του Μπράνα είναι πολύ υψηλού επιπέδου και στις δραματικές και στις περισσότερο "ελαφρές" σκηνές. Η χαρακτηριστική εκκεντρικότητα όμως του Ηρακλή Πουαρό δεν τονίζεται ιδιαίτερα... περισσότερο αναφέρεται λεκτικά. Όμως, ψάχνουμε ψύλλους στ' άχυρα... Όσο για το υπόλοιπο καστ, δε μπορείς να περιμένεις τίποτα λιγότερο από ερμηνευτές του επιπέδου της Τζούντι Ντεντς ή του Τζόνι Ντεπ! Θα αναφερθώ όμως ξεχωριστά στη Μισέλ Φάιφερ η οποία κατ' εμέ είναι συγκλονιστική!! Σε ηλικία 59 ετών παρακαλώ (!), διατηρεί ανέπαφη τη γοητεία της, χωρίς πλαστικές και botox (τα οποία καταστρέφουν τις εκφραστικές δυνατότητες του προσώπου) κι έτσι έχει όλη την ευχέρεια να δώσει μια ερμηνεία αιλουροείδους σαγήνης και σαιξπηρικής τραγικότητας, παράδειγμα προς μίμηση, ας πούμε για τη Νικόλ Κίντμαν... Ο Τζόνι Ντεπ, παρόλο τον περιορισμένο ρόλο του, είναι ένας αξιαγάπητα άθλιος Ράτσετ, ενώ ευχάριστη έκπληξη ήταν ο Τζος Γκαντ στο ρόλο που είχε ερμηνεύσει το 1974 ο ασυναγώνιστος Άντονι Πέρκινς! Άλλο στυλ, πιο δυναμικό, αλλά με βαθύ συναισθηματικό υπόβαθρο! Μόνο η Πενέλοπε δεν ήρθη στο ύψος των περιστάσεων. Κι αν κάποιος τη συγκρίνει με την ερμηνεία της Ίνγκριντ Μπέργκμαν (που της είχε χαρίσει και Oscar), άσ' τα να πάνε καλύτερα...
Σκηνοθεσία: Ο έμπειρος Κένεθ Μπράνα, κάνει μερικά λάθη στο φιλμ. Καταρχάς, ο τόνος της κινηματογράφισής του είναι άνισος. Μια light πρώτη πράξη μέχρι να μπουν οι χαρακτήρες στο τρένο, μας προϊδεάζει για μια καλογυαλισμένη glamorous ταινία μυστηρίου με ελαφρά διάθεση. Η δεύτερη πράξη είναι λίγο βιαστική... Ο γιατρός είναι εντελώς αδύνατο με λιγότερο από 30 δευτερόλεπτα (κυριολεκτικά) στο δωμάτιο του πτώματος, να μπορεί να πει με σιγουριά πόσες μαχαιριές δέχτηκε το θύμα, πόσο βαθιές ήταν (και όλα αυτά χωρίς καν να το γδύσει!!), τι ώρα περίπου έγινε ο φόνος κλπ... Οι ανακρίσεις είναι συνοπτικές, "ψεκάστε-σκουπίστε-τελειώσατε". Κάποιες άχρηστες σκηνές δράσης, όπως προείπα, και κάπως περίεργες επιλογές πλάνων. Κατακόρυφα πάνω από τα κεφάλια των πρωταγωνιστών που μπαινοβγαίνουν σε ένα δωμάτιο, χωρίς η κάμερα να μετακινείται ποτέ μέσα σε αυτό. Ή μέσα από σπασμένα γυαλιά, ας πούμε, τη στιγμή που θα θέλαμε πιο διεισδυτική και λεπτομερή ματιά στα στοιχεία και στους χώρους του δράματος. Η τρίτη πράξη όμως, εξιλεώνει όλα τα προηγούμενα φάουλ!! Η τελική λύση του μυστηρίου παρουσιάζεται λίγο-πολύ ως Σαιξπηρικό δράμα, με τον Ηρακλή Πουαρό να συγκεντρώνει (ως είθισται) όλα τα πρόσωπα του δράματος και να τους ανακοινώνει το πόρισμά του! Ο Μπράνα τα τοποθετεί κατά μήκος ενός τραπεζιού εν είδει Μυστικού Δείπνου και εκφέρει έναν μονόλογο βγαλμένο από τις πιο δυνατές θεατρικές του στιγμές, με ασφυκτικά κλειστά πλάνα στο πρόσωπό του, αλλά και στα πρόσωπα των υπόλοιπων χαρακτήρων-κλειδιών της υπόθεσης. Εκεί φαίνεται να είναι το δυνατό του χαρτί, εκεί που χρειάζεται η δραματικότητα και όχι τα φρου-φρου! Χαιρετίζω την επιλογή του να μετατρέψει την Άγκαθα Κρίστι σε Σαίξπηρ και επικροτώ! Ανεβάζει την ταινία από απλή ψυχαγωγία σε έργο τέχνης!!
Καλύτερη ατάκα: "Some men have a good look. All they have to do is keep their mouth shut. And they can take as many prize as they want. Still the mouth opens..."
Να τη δω; Αν ή ταινία ήταν όλη όπως οι δύο πρώτες πράξεις της, θα έλεγα να τη δείτε, αλλά στο σπίτι. Με τη συγκλονιστική τρίτη πράξη όμως, θεωρώ ότι αξίζει να τη δείτε στη μεγάλη οθόνη! Δεν πειράζει που δε φτάνει το έργο του Σίντνεϊ Λιούμετ... άλλωστε δε θα μπορούσε! Είναι αυτό που είναι και εγκρίνεται!
Ημιάχρηστα trivia:
- Η τοποθέτηση των προσώπων της ιστορίας στο τραπέζι, κατά την 3η πράξη της ταινίας, όντως μιμείται το "Μυστικό Δείπνο" του Λεονάρντο Ντα Βίντσι!
- Στο τέλος της ταινίας, ένας αστυνομικός εμφανίζεται και ζητά από τον Πουαρό να πάνε στην Αίγυπτο όπου τον χρειάζονται για την εξιχνίαση ενός εγκλήματος. Είναι μια προφανής αναφορά στο "Έγκλημα στο Νείλο", και αυτό ταινία-sequel στην ταινία του Λιούμετ, με τον Πήτερ Ουστίνοφ ως Πουαρό και αντίστοιχα λαμπερό καστ! Ο Κένεθ Μπράνα έχει εκφράσει ενδιαφέρον να σκηνοθετήσει πιθανό sequel και η εταιρία έμεινε ευχαριστημένη από αυτόν, επομένως... ίδωμεν!
Συντελεστές:
Σκηνοθεσία: Κένεθ Μπράνα
Σενάριο: Μάικλ Γκριν, βασισμένο στο ομώνυμο μυθιστόρημα της Άγκαθα Κρίστι
Ηθοποιοί: Κένεθ Μπράνα, Νταίζη Ρίντλεϊ, Λέσλι Όντομ Τζ., Πενέλοπε Κρουζ, Τζος Γκαντ, Τζόνι Ντεπ, Ντέρεκ Τζακόμπι, Μισέλ Φάιφερ, Τζούντι Ντεντς, Γουίλεμ Νταφόου, Τομ Μπέιτμαν, Ολίβια Κόλμαν, Σεργκέι Πολούνιν, Μανουέλ Γκαρσία-Ρούλφο, Λούσι Μπόιντον
No comments:
Post a Comment